Nghiên cứu - Trao đổi
TRÁCH NHIỆM CỦA TỔ CHỨC, CÁ NHÂN KINH DOANH VỚI SẢN PHẨM, HÀNG HÓA KHÔNG BẢO ĐẢM AN TOÀN
19/10/2026
TRÁCH NHIỆM CỦA TỔ CHỨC, CÁ NHÂN KINH DOANH VỚI SẢN PHẨM, HÀNG HÓA KHÔNG BẢO ĐẢM AN TOÀN
RESPONSIBILITY OF BUSINESS ENTITIES, INDIVIDUALS FOR UNSAFETYPRODUCTSAND GOODS
TS. NGUYỄN THỊ THU TRANG
LÊ HOÀNG MINH HUY
Trường Đại học Kinh tế - Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh
Ho Chi Minh City University of Economics and Finance
Bài viết công bố tại: Nguyễn Thị Thu Trang & Lê Hoàng Minh Huy. (2026). Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh với sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm an toàn. Tạp Chí Khoa học Pháp Lý Việt Nam, 201(05), 43-51. https://doi.org/10.70236/khplvn.652
Tóm tắt
Bài viết đánh giá tính khả thi của pháp luật hiện hành về chất lượng sản phẩm, hàng hóa; thu hồi sản phẩm, hàng hóa và bồi thường thiệt hại qua ba vụ việc thực tiễn: mì Hảo Hảo Acecook bị thu hồi tại EU (2021-2022); xúc xích Vietfoods bị cáo buộc chứa chất cấm (2016); và kẹo rau củ Kera vi phạm quy định về ghi nhãn (2024 - 2025). Với phương pháp nghiên cứu phân tích, tổng hợp, nhóm tác giả chỉ ra những bất cập của pháp luật và những vướng mắc trong thực tiễn áp dụng pháp luật. Từ đó, nhóm tác giả đề xuất những kiến nghị hoàn thiện quy định về chất lượng sản phẩm, hàng hóa; chế định thu hồi sản phẩm và trách nhiệm sản phẩm; đưa ra giải pháp nhằm quản lý hiệu quả chất lượng hàng hóa, sản phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Từ khoá: an toàn, bồi thường thiệt hại, người tiêu dùng, sản phẩm, thu hồi
Abstract
The article assesses the feasibility of regulations on product and goods quality; product and goods recall and compensation for damages through three practical cases: Hao Hao Acecook noodles recalled in the EU (2021-2022); Vietfoods sausages accused of containing banned substances (2016); and Kera vegetable candy violating labeling rules (2024 - 2025). Using the method of analysis and synthesis, the group of authors highlights the inadequacies of the law and the difficulties in the practical application. From there, the group of authors proposed recommendations to improve as well regulations on product and goods quality, product recall, and product liability; as solutions to effectively manage product and goods quality and protect consumer rights.
Keywords: safety, damages, consumer, product, recall
1. Sản phẩm, hàng hóa không đảm bảo an toàn
Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam năm 2023 (Luật BVQLNTD năm 2023), “sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật là sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, có khả năng gây thiệt hại cho tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng nhưng chưa phát hiện được khuyết tật tại thời điểm sản phẩm, hàng hóa được cung cấp cho người tiêu dùng mặc dù sản phẩm, hàng hóa đó được sản xuất theo đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, bao gồm: sản phẩm, hàng hóa sản xuất hàng loạt có khuyết tật phát sinh từ thiết kế kỹ thuật; sản phẩm, hàng hóa đơn lẻ có khuyết tật phát sinh từ quá trình sản xuất, chế biến, vận chuyển, lưu giữ và sử dụng; sản phẩm, hàng hóa tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn trong quá trình sử dụng nhưng không có hướng dẫn, cảnh báo đầy đủ cho người tiêu dùng”.[1]
Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa Việt Nam năm 2007 sửa đổi, bổ sung năm 2025 (Luật CLSPHH năm 2007 sửa đổi năm 2025) có cách tiếp cận khác, hàng hóa, sản phẩm có thể có rủi ro và rủi ro được phân theo mức độ khác nhau. “Rủi ro của sản phẩm, hàng hóa là khả năng xảy ra các sự kiện không mong muốn trong suốt quá trình sản xuất, vận chuyển, lưu giữ, bảo quản và sử dụng sản phẩm, hàng hóa có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng, an toàn hoặc tính phù hợp của sản phẩm, hàng hóa, từ đó tác động đến quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng, doanh nghiệp và các bên liên quan”[2].
Tại Chỉ thị 85/374/EEC thông qua ngày 25/7/1985 của Hội đồng Liên minh châu Âu, một sản phẩm được coi là bị lỗi khi nó không bảo đảm mức độ an toàn mà một người có quyền được kỳ vọng, xét đến mọi hoàn cảnh liên quan, bao gồm: cách thức sản phẩm được trình bày; mục đích sử dụng mà một cách hợp lý có thể dự đoán rằng sản phẩm sẽ được sử dụng; và thời điểm sản phẩm được đưa vào lưu thông.[3]
Theo Luật của Australia, một sản phẩm được coi là có lỗi về an toàn nếu mức độ an toàn của nó thấp hơn mức mà người tiêu dùng nói chung có quyền kỳ vọng, căn cứ vào tất cả các hoàn cảnh liên quan, chẳng hạn như cách sản phẩm được tiếp thị, đóng gói, ghi nhãn, các hướng dẫn sử dụng và cảnh báo đi kèm, mục đích sử dụng hợp lý của sản phẩm, cũng như thời điểm sản phẩm được cung cấp.[4]
Cách tiếp cận khác nhau từ pháp luật Việt Nam và các quốc gia trên thế giới cho thấy sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm an toàn đều có những đặc điểm sau: (i) Nguyên nhân: sản phẩm không hoàn hảo do quá trình sản xuất, lưu thông, hướng dẫn sử dụng và cảnh báo hoặc thời điểm sản phẩm được cung cấp. (ii) Hệ quả: Không đảm bảo an toàn cho người sử dụng vì có khả năng gây thiệt hại cho người sử dụng. Vì vậy, chúng tôi rút ra khái niệm sản phẩm không an toàn như sau: “Sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm an toàn là những sản phẩm không đạt yêu cầu về tính an toàn, phát sinh từ các khiếm khuyết trong quá trình thiết kế, sản xuất, bảo quản, lưu thông, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo, hoặc do thời điểm cung cấp không phù hợp, dẫn đến nguy cơ gây thiệt hại cho sức khỏe, tính mạng hoặc tài sản của người tiêu dùng”.
[1] Khoản 4, Điều 3 Luật BVQLNTD năm 2023
[2] Khoản 5, Điều 3 Luật CLSPHH năm 2007 sửa đổi năm 2025
[3] Xem Council Directive 85/374/EEC on the approximation of the laws, regulations and administrative provisions of the Member States concerning liability for defective products, Art. 6 (1). Official Journal L 210, p. 29–33
[4] Australian Competition and Consumer Commission, Product safety – Manufacturer liability for goods with safety defects. Trong Product safety laws and liability, 2025, https://www.productsafety.gov.au/business/understand-product-safety-rules/product-safety-laws-and-liability, tham khảo ngày 03/7/2025.
TIN LIÊN QUAN
